گاهی یک استوری، پست یا حتی چند پیام کافی است تا آبروی یک نفر آسیب ببیند؛ مخصوصاً وقتی شخصی چیزی را به شما نسبت بدهد که واقعیت ندارد یا شما را جلوی دیگران متهم به انجام یک کار مجرمانه کند.
در قانون ایران، توهین و نسبت دادن جرم به دیگری بدون اینکه بتوان آن را ثابت کرد میتوانند موضوع کیفری داشته باشند؛ اما اینکه اتفاق رخداده دقیقاً کدام مورد است، به حرفی که زده شده و شرایط انتشار آن بستگی دارد.
قبل از جواب دادن، چیزی که منتشر شده را نگه دارید
دیدن یک تهمت یا توهین ممکن است شما را عصبانی کند و اولین واکنش این باشد که همانجا جواب بدهید یا وارد بحث شوید.
اما برای پیگیری، خودِ محتوایی که منتشر شده مهمتر از یک دعوای طولانی زیر پست است.
اگر پست، استوری یا پیام هنوز وجود دارد، بهتر است اطلاعات مربوط به آن مثل نام حساب، متن، زمان انتشار و صفحهای که مطلب در آن قرار گرفته از بین نرود.
اگر پست را پاک کند، ماجرا لزوماً تمام نشده است
گاهی فرد بعد از چند ساعت متوجه جدی بودن موضوع میشود و استوری یا پست را حذف میکند.
حذف شدن محتوا به این معنی نیست که اتفاقی نیفتاده؛ اما از آن طرف، صرف داشتن یک تصویر از صفحه هم همیشه همه چیز را روشن نمیکند. ممکن است بعداً درباره صاحب حساب، زمان انتشار یا اصل تصویر سؤال ایجاد شود.
به همین دلیل ارزش مدارکی که همان ابتدا باقی ماندهاند میتواند بیشتر از چیزی باشد که در لحظه تصور میکنید.
هر حرف زشتی «تهمت» نیست
این تفاوت مهم است.
ممکن است کسی به شما فحاشی کرده باشد، شخص دیگری جرمی را به شما نسبت داده باشد و فرد دیگری مطلب دروغی درباره شما منتشر کرده باشد. از نظر قانونی این موارد لزوماً یکسان نیستند و برای بعضی از آنها مقررات جداگانه وجود دارد.
بنابراین قبل از اینکه صرفاً با عنوان «تهمت در اینستاگرام» شکایت کنید، مهم است بدانید دقیقاً چه چیزی گفته شده و چه مدرکی از آن باقی مانده است.
اگر چند پیج مطلب را پخش کرده باشند چه؟
وقتی یک ادعا از یک صفحه شروع میشود و بعد توسط افراد دیگر بازنشر میشود، ماجرا میتواند از یک پست ساده پیچیدهتر شود.
در چنین وضعی، فقط پیدا کردن اولین اسکرینشات کافی نیست؛ باید روشن شود چه کسی مطلب را منتشر کرده، کجا بازنشر شده و شما برای هر بخش چه مدرکی دارید.
چرا بررسی درست از همان ابتدا اهمیت دارد؟
مشکل این پروندهها معمولاً از جایی شروع میشود که شخص میداند به او ظلم شده، اما نمیداند دقیقاً باید چه چیزی را ثابت کند.
همینجاست که تجربه یک وکیل آشنا با پروندههای فضای مجازی ارزش پیدا میکند. نه به این دلیل که هر توهین اینترنتی حتماً نیاز به یک پرونده سنگین دارد؛ بلکه چون تشخیص اینکه موضوع شما توهین است، نسبت دادن جرم است یا شکل دیگری از آسیب به آبرو، روی نحوه پیگیری و مدارکی که باید روی آنها تمرکز شود اثر میگذارد.